مقدمه: از تجربههای تلخ دیگران درس بگیرید
در طول سالها کار در صنعت چاپ دیجیتال، شاهد اشتباهات پرهزینهای از سوی ناشران و نویسندگان تازهکار بودهام. اشتباهاتی که با کمی آگاهی و دقت، به راحتی قابل پیشگیری هستند و میتوانند هزاران تومان از سرمایه شما را حفظ کنند. در این مقاله، میخواهم ۵ اشتباه رایج و مهلک را با شما در میان بگذارم و دقیقاً بگویم که چطور از آنها دوری کنید.
اشتباه ۱: ارسال فایل Word به عنوان فایل نهایی چاپ
این رایجترین و بزرگترین اشتباه است. فکر نکنید چون همه چیز در Word روی مانیتور شما خوب است، چاپ هم همان میشود.
- فاجعه: فونتهای شما روی سیستم چاپخانه نصب نیست و با فونتهای پیشفرض جایگزین میشوند (بههمریختگی کامل). تصاویر جابهجا میشوند. شماره صفحات به هم میریزد.
- راهحل: فایل Word را فقط به عنوان «متن خام» در نظر بگیرید. همیشه، همیشه یک خروجی PDF از فایل خود بگیرید و آن را برای چاپ ارسال کنید. (ترجیحاً PDF/X-1a که در مقاله ۱۷ توضیح دادیم).
اشتباه ۲: بیتوجهی به حاشیههای داخلی (عطف)
این اشتباه، کتاب چاپشده را غیرقابل خواندن میکند.
- فاجعه: طراح حاشیههای داخلی و بیرونی را یکسان میگیرد. وقتی کتاب چاپ و صحافی میشود، متن به سمت گودی عطف کشیده میشود و خواننده برای دیدن کلمات انتهای خط باید کتاب را تا سر حد نابودی باز کند.
- راهحل: در صفحهآرایی، حاشیه داخلی (Gutter) را به طور محسوسی از حاشیه بیرونی بزرگتر در نظر بگیرید. (حداقل ۲ سانتیمتر برای کتابهای کمحجم و بیشتر برای کتابهای قطور). از چاپخانه خود بخواهید قبل از چاپ نهایی، صحت حاشیهها را تأیید کند.
اشتباه ۳: طراحی جلد بدون در نظر گرفتن عرض عطف
جلد کتاب سه بخش دارد: جلو، پشت و عطف. عرض عطف کاملاً به تعداد صفحات و نوع کاغذ بستگی دارد.
- فاجعه: طراح یک عرض فرضی برای عطف میگیرد. اگر عرض واقعی کتاب کمتر باشد، طرح پشت جلد روی عطف میآید و اگر بیشتر باشد، بخشی از عطف سفید میماند. هر دو حالت، بسیار آماتوری و زشت به نظر میرسد.
- راهحل: هرگز بدون اطلاع از تعداد دقیق صفحات و نوع کاغذ نهایی، فایل جلد را نبندید! عرض دقیق عطف را از ما بپرسید. با دانستن تعداد صفحات، نوع کاغذ و فرمول آن، عدد دقیق را به شما میدهیم.
اشتباه ۴: وسواس بیش از حد روی رنگ بدون پرینت آزمایشی
این اشتباه منجر به دلخوری و بحثهای بیپایان میشود.
- فاجعه: ناشر میگوید «من روی مانیتور خودم این رنگ را قرمزتر میدیدم» و فکر میکند مشکل از چاپخانه است. در حالی که این صرفاً تفاوت ذات نمایشگر و چاپ است.
- راهحل: برای پروژههای حساس (مخصوصاً جلد کتاب و کتابهای هنری)، حتماً یک نسخه چاپی آزمایشی (Proof) درخواست کنید و هزینه اندک آن را بپردازید. این تنها راه برای دیدن رنگ واقعی قبل از چاپ کل تیراژ است.
اشتباه ۵: عجله در تأیید نهایی
هیجان چاپ کتاب گاهی باعث میشود ناشر بدون دقت کافی، فایل نهایی را تأیید کند.
- فاجعه: یک غلط املایی در عنوان کتاب روی جلد… اسم نویسنده اشتباه… یک فصل جاافتاده… و کتاب بعد از چاپ تحویل داده میشود!
- راهحل: وقتی فایل نهایی PDF را دریافت میکنید، نفس عمیق بکشید. یک نسخه پرینت بگیرید. کتاب را از اول تا آخر، کلمهبهکلمه بخوانید. از یک نفر دیگر هم بخواهید بخواند. فقط و فقط زمانی تأیید نهایی را بدهید که ۱۰۰٪ مطمئن هستید.
اشتباهات بخشی از مسیر یادگیری هستند، اما امیدوارم با خواندن این مقاله، شما اشتباهات دیگران را تکرار نکنید.